W ostatnich latach komputery nauczyły się między innymi: odróżniać przedmioty, rozpoznawać twarze, wygrywać w GO, rozdzielać efektywnie zadania pracownikom, wskazywać na najbardziej trafne decyzje z dużych zbiorów danych, rozmawiać z klientami na czacie firmowym i głosem, na infolinii. Wszystko to ma swoje źródło w zastosowaniu sztucznej inteligencji i jej „wyjścia” do świata fizycznego. Mamy do czynienia z rozkwitem mechanizmów, które dla ich użytkowników przejawiają się m. in. w supermożliwościach wyszukiwania, rozpoznawania mowy oraz co najważniejsze – uczenia się. Wszystko to dzieje się w oparciu o zadane kryteria, ze strony człowieka, ale już bazując na własnych doświadczeniach uczących się – a zatem inteligentnych, programów.

Chyba każdy z nas słyszał o tym w ostatnim czasie. Zamiennie używa się terminów AI, uczenie maszynowe, uczenie głębokie, sztuczna inteligencja, inteligentne sieci neuronowe – i ich kombinacji. To nie to samo, ale – mówiąc w uproszczeniu – chodzi o to samo.

Pomysł na to, aby algorytmy w sposobie działania przypominały ludzki mózg i procesy w nim zachodzące nie jest nowy. Wywodzi się on z połowy XX wieku (patrz prace Franka Rosenblatta i percepton). Barierą była jednak technologia i jej niewielkie możliwości – która limitowała rozwój sztucznych sieci neuronowych. Aktualny rozkwit uczenia maszynowego opartego o sieci neuronowe, który stanowi sedno sztucznej inteligencji ma swe źródła w trzech zjawiskach, które zdarzyły się w ostatnich latach. Pierwsze z nich to rozwój tzw. uczenia głębokiego, które pozwala na wyodrębnianie przez programy różnic i uczenie się kolejnych warstw tematu/problemu, zaczynając od najprostszych, najłatwiejszych – często z inicjacją i pomocą ze strony człowieka. Gdy pierwsze kryteria są już odróżniane skutecznie przez program, algorytmy wchodzą na kolejne, trudniejsze, poziomy szczegółowości – coraz głębiej (stąd nazwa uczenia głębokiego). Do takich procesów potrzebne są bardzo duże (ogromne) ilości danych. Takie zbiory stały się dostępne w ostatnich latach – i to jest drugi czynnik. Finalnym elementem układanki pt. rozkwit AI było zastosowanie do uczenia algorytmów procesorów kart graficznych. Procesory te wykonują wiele operacji jednocześnie – w odróżnieniu od tradycyjnych procesorów będących sercem komputerów. Przyspieszyło to diametralnie cały proces uczenia maszynowego, czyniąc go znacznie bardziej dostępnym i przystępnym.

Jednocześnie, jesteśmy na początku możliwości, rozwoju i wykorzystania całej tej magii. Gwałtowny rozwój technologii AI ostatnich kilku lat w połączeniu z niezwykle szerokimi możliwościami jej wykorzystania w przyszłości, powoduje ogromne zainteresowanie tematem – i nadawanie mu, zupełnie słusznie, dużej wagi – i nazwy „rewolucja”. Tradycyjnie też, w tego typu sytuacjach, wokół tematu narastają mity i roi się od uproszczeń. Media krzyczą o zabieraniu pracy ludziom (co jest bardzo dużym uproszczeniem i niekoniecznie jest prawdziwe). Wielu ludzi „interesuje się” tematem, łapiąc z niego pojedyncze wątki – i dobudowując kolejne, swoje.

Inną sprawą jest, że aktualnie rozpoczynająca się (r)ewolucja AI wykształci nowych liderów i krezusów – tych, którzy na nią postawią i będą w stanie wygrać. A poziom inwestycji, przynajmniej na dzisiaj, zanim technologia AI nie upowszechniła się i nie dała jeszcze szerokiego i taniego dostępu do zaawansowanych narzędzi, jest bardzo duży. Inwestują w nią zatem najwięksi, najbardziej bogaci oraz ryzykanci. Co oznacza, że sporo ponad 90% z nas, rozumianych jako ludzie, firmy, organizacje, ten początek fali, po prostu ominie. Ale, z drugiej strony, nie ma co narzekać. Dopadną nas kolejne fale – gdy wszystko to będzie bardziej powszechne, dostępne, prostsze w użyciu oraz tańsze. To na pewno. ;-) W ramach starego powiedzenia, o tym, że ułamek procenta ludzi rządzi światem, kilka procent patrzy im na ręce, a grubo ponad 90% nie ma pojęcia co się dzieje – warto przynajmniej znać podstawy dotyczące AI. O tym, jaki wpływ rozwój sztucznej inteligencji może mieć na HR – napiszę wkrótce.

Jeszcze chwilę o biznesie. Autorzy artykułu Collaboratgive Intelligence: Humans and AI are joining forces, wskazują… że w zderzeniu z aktualną siłą AI, zadaniem ludzi w firmach działających już z AI, jest pełnienie trzech kluczowych funkcji. Pierwsza z nich to uczenie algorytmów wykonywania poszczególnych działań. Druga, to tłumaczenie, dlaczego wnioski z decyzji AI wyglądają tak, a nie inaczej. Chodzi o to, że efekty np. podejmowania decyzji poprzez analizę bardzo dużych zbiorów danych mogą być słuszne – ale w wielu kontekstach potrzeba jeszcze wyjaśnienia ludziom „dlaczego właśnie tak” – jako, że na pierwszy rzut oka często, po prostu, nie wiadomo. Trzecia funkcja to nadzór nad właściwym i etycznym wykorzystaniu działania sztucznej inteligencji.

Autorzy tego artykułu wsparcie dla rozwoju i skuteczności AI definiują również w trzech kierunkach: wzmocnienia zdolności intelektualnych (np. przekopywanie ogromnych zbiorów danych), komunikacji z klientami i pracownikami (różnego rodzaju boty) oraz naśladowanie ludzkich umiejętności (np. wsparcie w pracach fizycznych). Autorzy, którzy powołują się na badania 1500 firm, konkludują, że największe szanse na odskoczenie konkurencji będą miały firmy, które wykorzystują AI do współpracy z ludźmi (a nie chcą jedynie zastępować proste czynności wykonywane przez ludzi) oraz… że aktualnie (stan na koniec 2018), tylko pojedyncze firmy dokonują przemodelowania procesów biznesowych, tak aby wykorzystać możliwości, jakie daje AI. Oczywiście łączy się to z dużymi nakładami, nie tylko kapitałowymi, ale też – efekty mogą być spektakularne.

I na koniec – sam termin sztuczna inteligencja oznacza dziś w praktyce coś zupełnie innego, niż potocznie myślano i nazywano jeszcze kilka, kilkanaście lat temu. Nie mówiąc już o rozumieniu, znanym z filmów sci-fi. Warto o tym pamiętać, bo to jeden z fundamentów zrozumienia tematu. 

Przygotowując wpis korzystałem m. in. z informacji z artykułów:

• A. Singh – Deep Learning Will Radically Change the Ways We Interact with Technology https://hbr.org/2017/01/deep-learning-will-radically-change-the-ways-we-interact-with-technology (polecam w szczególności zainteresowanym tym jak działa AI – prosto i czytelnie wyjaśnione)
• H. James Wilson, Paul R. Daugherty, Collaborative Intelligence: Humans and AI Are Joining Forces: https://hbr.org/2018/07/collaborative-intelligence-humans-and-ai-are-joining-forces

Dla zainteresowanych, gorąco polecam poniższy webinar HBR, wchodzący w szczegóły tematu sztucznej inteligencji i możliwości jakie otwiera współpraca człowieka z AI.

Uzupełnieniem poprzedniego wpisu na temat Trendów w rozwoju pracowników na rok 2019 jest materiał prezentujący wypowiedzi ekspertów House of Skills.

Wypowiedzi dotyczą oczywiście opisywanych trendów i dają dodatkowy wymiar, mający swe źródło w praktyce oraz indywidualnych perspektywach poszczególnych osób.

Czym różni się inwestycja w ludzi od inwestycji w park maszyn? Czy lider transformacyjny, to bardziej stan, czy proces? Czy do pełnej filiżanki można nalać coś więcej? Co dzieje się gdy organizacja zarządza energią swoich pracowników głównie poprzez pryzmat swoich potrzeb? Co jest paliwem dalszego rozwoju polskiej gospodarki? Jak wpływa wielozadaniowość na naszą efektywność? Jak ma się rozwój do samoświadomości pracowników? Jak się ma autonomia i poczucie wpływu do zaangażowania w zmianę? Jakie są warunki sukcesu dla adaptive learning? Co mają emocje do wprowadzania rozwiązań digitalowych do procesów rozwojowych? Jaki wpływ na zarządy mają młode pokolenia?

Jeśli któreś z tych pytań jest dla Ciebie interesujące – zapraszam do czytania. Prezentacja w formacie slide-share, poniżej. Najlepsza widoczność – gdy oglądasz w pełnym ekranie (dwie skośne strzałki w materiale poniżej).

Świat biegnie naprzód. Jak zwykle. Zawsze biegł. Czasem tylko przyspiesza. Są tematy, które wydają się nieśmiertelne na naszym rynku – ot choćby strategiczna rola HR w firmie. Są obecne dzisiaj – i były 10, 15 i 20 lat temu. Prawdopodobnie za 5 lat będzie to nadal ważne.

Pewne rzeczy zmieniają się bardzo wolno. Inne jednak, znacznie szybciej. Szereg tematów, które znajdują się na tapecie dzisiejszych organizacji są relatywnie nowe. Wystarczy wspomnieć odmienianą dziś przez wszystkie przypadki cyfryzację czy wykorzystanie uczenia maszynowego. Na inne, wpływ ma aktualna sytuacja gospodarcza i społeczna – ot choćby bardzo niskie bezrobocie i rosnąca świadomość ludzi dotycząca wpływu firm i pracy na otoczenie, szukanie sensu w pracy, czy w życiu w ogóle.

W ostatnich tygodniach 2018 roku pracowałem intensywnie wraz z Joanną Kubiaczyk nad przygotowaniem kolejnej edycji dziesięciu trendów w rozwoju pracowników na naszym rynku. Materiał ten właśnie się ukazał w sieci – oparty jest o uważne przesianie raportów z badań, o obserwacje i rozmowy z ludźmi pracującymi z dużymi i średnimi firmami działającymi w Polsce, w temacie rozwoju pracowników.

Lubię myśleć o tym, że to o czym piszemy dotyczy „jutra”, a symptomy i zapowiedzi wielu tych zjawisk widzimy już „dzisiaj”. Dziesiątka wybranych zjawisk, które kształtowały będą rynek rozwoju pracowników w niedalekiej przyszłości to:

1. Rozwój wyzwaniem prezesów
2. Lider transformacyjny
3. Sens
4. Przywództwo dla każdego
5. Efektywność w nowej odsłonie
6. Uważność, stres i odporność psychiczna
7. Elastyczne, włączające programy rozwojowe
8. Adaptive learning
9. Digitalizacja w procesach rozwojowych
10. Współpraca na poziomie zarządów

Poświęciliśmy na ten tekst dużo pracy, również w łączeniu tego, o czym piszemy, nie tylko z praktyką, ale i wynikami badań oraz wnioskami z dostępnych raportów. Zapraszam do lektury i komentowania. :-)

Pełna wersja raportu dostępna jest tutaj oraz po kliknięciu w grafikę poniżej.

Nadrabiam zaległości. Jest koniec lutego, a ja prezentuję tekst pisany na przełomie roku – wciąż jednak myślę, że bardzo aktualny. Tradycyjnie na początku nowego roku kalendarzowego przygotowuję (tym razem z Joanną Kubiaczyk) subiektywne zestawienie trendów w rozwoju pracowników w naszym kraju. Subiektywne, ale sięgające do całorocznej obserwacji otoczenia, badań, setek projektów rozwojowych, które dzieją się w firmie w której pracuję oraz do rozmów z trenerami i konsultantami mającymi dziesiątki relacji z firmami na naszym rynku.

Przygotowując coroczną listę trendów i opisując je, sięgam zawsze do poprzednich lat, sprawdzając czy przypadkiem nie piszę w kółko o tym samym. ;-). Co roku okazuje się, że jednak nie – bo pojawia się coś nowego, rzeczywistość zmienia się stopniowo, ale konsekwentnie. 12 miesięcy to niewiele czasu w biznesie, mija bardzo szybko. Jednocześnie, widać pewne zmiany, które się dzieją – niektóre są nieuniknione, inne bywają zalążkami nowego, czegoś większego, co czai się za rogiem.

Artykuł opowiada między innymi o roli rozwoju ludzi w walce o pracowników, o wyzwaniach różnorodności, o przywództwie wzmacniającym nieformalne struktury. A także o tym, że rozwój to zawsze zmiana – i od ROI w szkoleniach ważniejsze jest to, czy założone zmiany dzieją się zgodnie z zakładanymi intencjami i czy sprzyjają realizacji celów. Kończymy tym, że niezależnie od rozwoju technologii, w centrum zainteresowania działań rozwojowych organizacji jest – i pozostanie – człowiek.

Tegoroczny tekst ma też bardzo dobrą formę graficzną. Całość znajdziesz pod tym linkiem: http://www.houseofskills.pl/Media/files/Trendy-w-rozwoju-pracownik%C3%B3w-na-rok-2018_House-of-Skills.pdf oraz poniżej – na slide share.

Będzie zawodowo, konkretnie, z lokowaniem produktu i na temat marki e-learning.pl, którą mam przyjemność pośrednio zarządzać.

Rok temu, w maju 2016, byłem w Denver, na największej chyba konferencji branży szkoleniowo-rozwojowo-doradczej, ATD. Konferencja to ponad 10 000 uczestników, cztery intensywne dni sesji warsztatowych i wystąpień, mnóstwo inspiracji i wymiany wiedzy.

Kilka tygodni potem występowałem na rodzimym gruncie, przedstawiając po części inspiracje i wnioski z konferencji, po części przemyślenia z realizacji projektów, które prowadzimy ? dla grupy pasjonatów nowych technologii w nauczaniu. Mój 45 minutowy ?key-note? zatytułowany był: ?Trendy w rozwoju pracowników?. Spodobał się na tyle, że podtrzymuję jego życie, w formie gościnnych występów dla studentów SGH. Część z treści przeniknęła do corocznej publikacji o której pisałem ostatnio.

Odbiorcami pierwszego wystąpienia byli uczestnicy E-learning BootCamp, 5-dniowego wydarzenia e-dukacyjnego, które w tym roku, przygotowujemy już po raz trzeci.

E-learning CootCamp składa się z czterech różnych warsztatów ułożonych w dwóch ścieżkach: metodycznej i developerskiej. Uczestnicy warsztatów biorą również udział w dniu wspólnej inspiracji i wymiany doświadczeń E-learning Festival. W tym roku całość odbywa się w dniach 19-23 czerwca. To świetna okazja do wymiany doświadczeń i spotkania nie tylko praktyków i fanów e-learningu, ale także osób zainteresowanych szeroko rozumianym rozwojem pracowników w organizacjach czy zastosowaniem technologii informatycznych w szkoleniach i działaniach rozwojowych.

W tym roku duży akcent zostanie położony na praktyczne zastosowanie trendu microlearningu i mobile learningu w procesach szkoleniowych. Ważnym elementem wydarzenia będzie także warsztat realizowany przez House of Skills poświęcony metodom praktycznego wdrażania wiedzy w organizacji w oparciu o najlepsze praktyki blended learningowe i doświadczenia we wdrażaniu zmian.

Ścieżka metodyczna to dwa warsztaty:
19-20.06.2017 ? warsztat z metodyki e-learningu ?Jak tworzyć skuteczne e-szkolenia wykorzystując najnowsze trendy: microlearning, fabularyzację, personalizację, m-learning?.
22-23.06.2017 ? warsztat House of Skills ?Skuteczne wdrażanie wiedzy w organizacji z wykorzystaniem digital learningu – metodologia i mechanizmy?.

Ścieżka developerska (projektowanie szkoleń e-learningowych w narzędziach do tworzenia e-szkoleń) obejmuje:
19-20.06.2017 ? Projektowanie efektywnych szkoleń e-learningowych w narzędziu Articulate 360 ? warsztat na poziomie podstawowym.
22-23.06.2017 ? Warsztat Articulate 360 – zaawansowane mechanizmy e-learningowe i m-learning w aplikacji Articulate 360.

Pomiędzy dwoma dniami warsztatowymi, w środę 21 czerwca odbędzie się E-learning Festival ? dzień inspiracji, wymiany doświadczeń, prezentacji trendów i ich praktycznemu wykorzystaniu w projektach rozwojowych.

Poprzednie dwie edycje spotkania zebrały bardzo dobre opinie uczestników i prowadzących – czego miałem okazję doświadczyć ;-). Jeśli jesteś zainteresowana edycją 2017 ? odsyłam do strony: http://e-learning.pl/bootcamp/